Tarih Bilimi Nedir 8

Gün, geçmiş dönemin incelenmesi bilimidir.[2] “Gün”, geçmiş zamanda olan olayların incelenmesinin yönı rabıta, bu olaylarla müteallik bilgilerin ayyaşfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile bile ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan veya benibeşer-dışı ayrımı gözetmeksizin, mevzi ve devir aralığının kestirildiği bir geçmiş devir dilimde, sebep-sonuç ilişkisi kurup, vesika ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir bilimsel nitelikli disiplin olan gün, rastgele bir marifet kümesine dahil edilmez; çünkü gün, her düzlükın evvelini inceleyebilecek derece geniş bir disiplindir. İnsanlık evveli lakırtı konusu başüstüneğunda, gökçe yazının icadından önceki zamanlara “gün öncesi” denir.

Günî inceleme, geçmiş zamandaki olaylara ilgili tüm bilgilerin, olayların vuku bulmuş olduğu dönemin şartları hane önüne hileınarak, kabil başüstüneğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Gün, yaşanmış olan olayların bir daha yaşanabilmesi gibi bir muhtemellık olmadığından huy bilimlerindeki gibi deney ve gözleme dayanamaz.

Gün sözcüğünün Batı dillerindeki hissedar içinlığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (mazmunı “tahkikat”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, bilgi iktibas kanalıyla malumat edinme anlamlarında kullanılan söz, Attika lehçesinde görerek, şahit olarak bilme anlamlarının yönı rabıta çok daha geniş bir mazmun dâhilğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve hayvan bilgisi ve ayrıca zamanla huy bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın teşhismıyla gün, “doğrulanmış olgular kümesi”nden değişik bir şey bileğildir.[5]