Tarih Bilimi Nedir 10

Gün, geçmiş zamanın incelenmesi bilimidir.[2] “Gün”, geçmiş zamanda olan olayların incelenmesinin yönı silsile, bu olaylarla müntesip bilgilerin ayyaşfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile de ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan yahut âdem-dışı ayrımı gözetmeksizin, makam ve hin aralığının kestirildiği bir geçmiş hin dilimde, saik-sonuç ilişkisi kurup, doküman ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir akademik disiplin olan gün, herhangi bir fen kümesine dahil edilmez; çünkü gün, her meydanın geçmişini inceleyebilecek derece geniş bir disiplindir. İnsanlık geçmişi sav konusu başüstüneğunda, gökçe yazının icadından önceki zamanlara “gün öncesi” denir.

Günî inceleme, geçmiş zamandaki olaylara merbut bütün bilgilerin, olayların vuku bulduğu dönemin şartları görüş önüne düzenınarak, olası başüstüneğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Gün, yaşanmış olan olayların bir daha yaşanabilmesi kadar bir muhtemellık olmadığından huy bilimlerindeki kadar deney ve gözleme dayanamaz.

Gün sözcüğünün Batı dillerindeki ortak hakkındalığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (anlamı “anket”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, bilgi kabız vasıtasıyla malumat edinme anlamlarında kullanılan lafız, Attika lehçesinde görerek, tanık olarak bilme anlamlarının yönı silsile çok daha geniş bir anlam gönülğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve efsanevi bilgisi ve ayrıca derece derece huy bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın teşhismıyla gün, “doğrulanmış olgular kümesi”nden gayrı bir şey değildir.[5]