Duydum Ki Bir Kızın Olmuş 4

Türkü, Türkiye’nin sözlü geleneğinde, bir ezgi ile söylenen folk şiirlerinin her çeşidine verilen ad. Türkü sözcüğü, Türk adının sonuna, rabıta eki olan “î” ekinin getirilmesiyle ortaya çıkmıştır. “Türkî”, Türk ile alakalı ve Türk’e özgü anlamında da kullanılır.

Türkü, kendine özgü ve makul bir ezgi ile söylenen, hece ölçüsüyle yazgılan ve giderek anonimleşen bir nazım biçimidir. Türküler ana kuartetklerle, onu izleyen nakaratlardan oluşur. Türkülerdeki kuartetklere (üçlük yahut ikilik bile olabilir) “bent” adı verilir. Nakaratlar ise folk dilinde “rabıt” ve “kavuştak” olarak adlandırılır. Kavuştaklar her ezgiden sonrasında yeniden edilen ikilik (evet da elan çok) dizelerdir.

Türkünün makul bir şekli yoktur. Bir koşma, bir semai, bir destan evet da rastgele bir folk şiiri türkü ezgisiyle söylendiğinde türkü olabilir. Bu yüzden türkü tipinin en sarih özelliği melodisidir. Türküler hece ölçüsünün her sözıbıyla söylenir. Doğrusu hece adetsı bakımından bir sınırlama gayrimümkün.

Türkülerin muhteşem çoğunluğu anonimdir evet da ağızdan ağza söylenirken söyleyeni kaybolmuşdolaşma. Türküler bu şekilde folkın orospuı olurlar ve folkın her kesimine hitap fail sanatçılar tarafından albümlerde, konserlerde ve canlı performanslarda kullanılan yaygın bir müzik türüdür. Türküler çoğu su, bir tabiat olayı evet da bir kahramanlık alınsında doğar ve yayılırlar. Türküler, doğdukları bölgenin özelliklerini koruyamazlar. Taşındıkları bölgelerde kişilerin, mahal adlarının, ayrıca mevzuların birlikte değiştiği görüldüğü derunin, nerede doğduklarını saptamak hızleşir.

Mahmut Ragıp Gazimihal, ezgilere için usulsüz ve usullü ırlamakler olarak iki alt bölüm yapar. Usulsüz olanlar; divan, bozlak, koşma, hoyrat ve Çukurova’yı derunine yer uzun havalardır. Usullü olan ırlamakler grubunda ise çoğu kez düzen havaları mahal kızılır ki bunlara Konya’da oturak havası, Şanlıurfa’da melez sonuçsuz adı verilmektedir.

Türklerde çalışmalenen konulara için bile sınıflama yaratıcı yazarlar vardır. Konularına için ırlamakler:

Ninniler
Çocuk ırlamakleri
Natür ırlamakleri
Aşk ırlamakleri
Kahramanlık ve askeriye ırlamakleri
Tören ırlamakleri
İş ırlamakleri
Içinlıklı ırlamakleri
Ölüm ırlamakleri (Ağıt)
Kaşkariko ırlamakleri
Beğeni ve hayvan ırlamakleri
Zeybek ve derebeyi ırlamakleri
Cinayetler ve keskinklı olaylarla alakalı ırlamakleri
Güldürücü ırlamakleri